Kujawsko-Pomorskie
Towarzystwo Genealogiczne

Spis treści

Kataster gruntowy i Ewidencja Gruntów i Budynków jako źródła wiadomości o przodkach.

    Autorzy:Anna Gabor Jerzy Gabor

   Opiszę te systemy prostymi słowami z własnej praktyki zawodowej. Nie będzie to rozprawa naukowa z podanymi przepisami. Chodzi mi o kilka wskazówek napisanych językiem zrozumiałym dla każdego poszukiwacza swoich korzeni. Te wyjaśnienia kierowane są przede wszystkim do genealogów amatorów, którzy nie spotykali się z tym zagadnieniem.     Zanim jednak zacznę opisywać dokumenty, które sama wykorzystywałam w pracy, wspomnę o wcześniejszym katastrze kontrybucyjnym z lat 1772/73. Nazywa się go jeszcze katastrem fryderycjańskim dlatego, że inicjatorem jego był król pruski Fryderyk II. Dla lepszego opisu przytoczę link do artykułu , w którym jest bardzo ładnie (na przykładzie) opisany ten kataster z XVIII w.

 

Poza tym są bardzo dobre informacje o katastrze fryderycjańskim w różnych wyszukiwarkach komputerowych i na stronach genealogicznych.
        Teraz opowiem o nowszym katastrze gruntowym  i podam praktyczne wskazówki oraz obowiązujące nazewnictwo dokumentów, o których będziemy rozmawiali z urzędnikiem w czasie poszukiwań. Pisałam już kiedyś porady z tej dziedziny na Genpolu, ale nie każdy łatwo znajdzie informacje sprzed kilku lat, dlatego teraz dla przypomnienia i dla nowych genealogów przybliżę znaczenie materiałów wychodzących z pod ręki geodetów, a służące do ściągania podatków.
    Jestem z Torunia, więc najwięcej informacji będzie z dawnego zaboru pruskiego, aż do lat obecnych. Kilkanaście lat już nie pracuję, ale te dokumenty są w archiwum pilnie strzeżone i zawsze coś tam można znaleźć.

 

Co to jest kataster gruntowy?

    Kataster gruntowy najprościej można określić jako system do ściągnięcia podatków od nieruchomości. W skład nieruchomości wchodzą grunty i budynki.
Na terenie, który obecnie zajmuje Polska obowiązywał kataster pruski w 40% i kataster austriacki w 14 %.

  Mapa zasięgu pruskiego i austriackiego katastru gruntowego.

Kat. Pruski i Austriacki

 

Kataster zakładany był w latach 1861 – 1864 i obowiązywał do lat 1951 – 1964. Lata należy traktować w przybliżeniu. Zależało to od stopniowego zastępowania katastru gruntowego ewidencją gruntów i budynków.    Od lat 1956 – 1964 obowiązuje ewidencja gruntów i budynków. Od kilku lat rodzi się w wielkich bólach nowy system, który ma się nazywać znów kataster. Mają się zmienić zasady obciążania szczególnie budynków i tu chyba jest najwięcej sprzeciwów, ale to nas na razie nie interesuje.